Некои предвидувања покажуваат дека во оваа област ќе почнат да се развиваат и посебни берзи, каде што оние што бараат дистрибутивни услуги ќе имаат можност да дадат навремена понуда на време и да го следат патот на нивната стока до посакуваната дестинација преку електронски услуги, без да мора да развиваат такви капацитети. Дали и колку брзо ќе се случи ова, никој не може со сигурност да каже.
Автор: Александар Мастиловиќ, консултант за стратешко планирање и развој на бизнисот, Центар за дигитална трансформација
Информациските системи играат клучна улога во оптимизирањето на дистрибуцијата на стоки и добра, овозможувајќи ефикасно управување со синџирот на снабдување, следење на залихите и транспортот, како и подобрување на корисничкото искуство. Нивната имплементација значително придонесува за намалување на трошоците, забрзување на испораките и зголемување на транспарентноста во сите фази на дистрибуција.
Многу информациски системи што влијаат врз процесите на управување со дистрибуцијата се исто така дел од управувањето со продажбата и производството. Сепак, овие преклопувања се клучни за сеопфатната интеграција на информацискиот систем во компанијата, што вклучува услуги, администрација, па дури и производство ако компанијата е од производствен профил. Споделувањето и размената на податоци меѓу деловните сегменти, т.е. софтверските решенија и нивните модули, е токму она што ја прави разликата меѓу дигиталната трансформација и обичната дигитализација.
Системи за управување со магацини (WMS/IMS)
WMS - Систем за управување со магацини (или IMS - Систем за управување со залихи, иако во практика станува збор за исти системи со исти или многу слични функции), е еден од најважните и интегративните модули на интегриран информациски систем за компаниите. Тој во реално време, и кога е можно, автоматски ја следи состојбата и на влезните и на излезните магацини, моменталната состојба на стоките, деловите, ресурсите по локација (централни и регионални магацини, влезни и излезни производствени капацитети, малопродажни продавници итн.). WMS податоците директно влијаат врз моменталните краткорочни, како и врз долгорочните планови и стратегии за продажба и маркетинг, директно влијаат врз плановите за производство и дистрибуција, балансирајќи ги понудата и побарувачката, а истовремено минимизирајќи ги трошоците за складирање, и на влезот и на излезот.
WMS, покрај сето погоре наведено, треба да биде дизајниран да ја следи состојбата на залихите при влез и излез, на повеќе географски локации, доколку е потребно да генерира автоматско надополнување на залихите врз основа на однапред дефинирани прагови (или барем да генерира известување за мала залиха на одредена ставка), идентификација на производи, ставки, компоненти, поединечно, по категорија, сите со користење на бар и QR-кодови или напредна RFID технологија, и каде што е можно и потребно следење на сериските броеви и датумите на истекување и гаранциите.
Глобализацијата ќе наметне развој на глобални информациски системи, како посебен пазар за следење на протокот на стоки и добра.
Системи за управување со транспорт (TMS)
Системите за управување со транспорт (TMS) овозможуваат ефикасно планирање и следење на физичките испораки, оптимизирање на маршрутите, флотите и трошоците за транспорт. TMS ги базира своите функции на анализа на податоци, особено од WMS врз моменталната состојба на залихите низ сите географски локации, или врз моменталната побарувачка на одредени локации. TMS обично се дизајнирани според изразените потреби на секоја компанија, но тие главно имаат функции за евидентирање на возилата и нивниот тип, капацитет, податоци за регистрација и други параметри на возилото, размена на податоци со софтверскиот модул за човечки ресурси каде што возилата се поврзани со возачите и генерирање патни налози, водење евиденција за трошоците за гориво, патарина и одржување за секое возило поединечно (и нивно поврзување со возачите доколку е потребно), планирање оптимални маршрути во однос на трошоците, времето и растојанието, следење на возилата од возниот парк во реално време преку GPS и географски информациски системи и електронски мапи, како и автоматизирање на распределбата на пратките до достапните возила.
Системи за управување со синџирот на снабдување (SCM)
Системите за управување со синџирот на снабдување (SCM) се информациски системи кои не се користат често во практика, но се од суштинско значење за компаниите што имаат висока динамика на дојдовни набавки и последователна продажба на готови производи. SCM се потпира на податоци обезбедени од други модули како што се WMS, TMS, но и надворешни податоци од производителите (или нивното сопствено внатрешно производство), дистрибутерите, добавувачите и крајните корисници (т.е. моменталниот фактор на побарувачка). SCM е од клучно значење за некои индустрии кои се занимаваат со производство, каде што набавката на суровини мора да се планира шест до 12 месеци однапред (понекогаш и подолго), и кои работат со релативно мали маржи на профит (под 10%). Пример за таква индустрија е текстилната индустрија.
SCM се дизајнирани на таков начин што во последно време главно значат примена на вештачка интелигенција врз поголема количина на податоци од други модули, каде што се врши пресметка и предвидување на пазарните движења и цените на страната на купувањето и продажбата (на пр., набавка на влезни материјали кога суровината е најевтина и продажба кога побарувачката е највисока со највисока цена). Покрај интеграцијата со внатрешни софтверски модули, SCM понекогаш, каде што е технички можно, се поврзани и со надворешни информациски системи за добавувачи, така што нарачките автоматски се генерираат кога ќе се исполнат условите или ќе се појави потреба.
Иако дизајнот на SCM зависи од контекстот и видот на компанијата, или индустријата на која ѝ припаѓа, повеќето SCM решенија генерално имаат функции за координација на линијата за набавка-производство-дистрибуција, анализа на побарувачката и планирање на залихи и прагови по ставка, управување со односите со добавувачи и партнери (содржи CRM или директно разменува податоци со модулот CRM), или поврзува ERP, WMS и TMS за да создаде целосна слика за бизнисот.
Дистрибуцијата дури сега ќе добие на значење
Иако текстов досега се фокусираше на областа на дистрибуција, некои заклучоци и принципи на дигитална трансформација и примена на софтверски информациски системи се универзални и еднакво влијаат и врз други сегменти, како што се трговијата, производството, маркетингот, инвестициите и слично. Од сето погоре наведено, јасно е дека оние компании што имаат имплементирано ИТ-системи и кои собираат податоци подолг временски период во дигитална, машински читлива форма, многу лесно ќе применат напредни решенија за вештачка интелигенција и машинско учење во своето работење, подигнувајќи го нивото на деловна интелигенција на повисоко ниво. Ова, во крајна линија, му овозможува на менаџментот на компанијата попрецизно да ги почувствува движењата на пазарот и да се приспособи на нив дури и пред да се случат промени преку соодветни и прецизни предвидувања. Исто така, компаниите што ја имаат крвната слика за своето работење во дигитална форма порано ќе ги препознаат новите трендови и промени во потрошувачките навики на клиентите и ќе им ги понудат производите или услугите што им се потребни, наместо да се обидуваат да се ослободат од стоки што можеби не им се потребни преку агресивен маркетинг.
Трговијата одамна стана глобална приказна, а до крајот на оваа деценија глобално ќе премине на е-трговија, која е глобална по природа, но и нов начин на поврзување со клиентот што нема да бара директен физички контакт. Искуството на клиентот и угледот на компанијата ќе играат посебна улога тука. Деловните процеси на продажба, вклучително и маркетингот, ќе претрпат значителни промени.
Производството, како тема, е проблем сам по себе и значително зависи од технолошкото знаење и опрема, но и од производствената гранка. Во практика, тешко е да се даде универзален преглед на алатките и пристапите кон дигиталната трансформација на производството, или индустријата како што ги нарекуваме производствените гранки во секојдневниот говор.
Дистрибуцијата само ќе добива на важност како што понатаму ќе се развива приказната за е-трговијата. Приказната за глобализацијата сигурно ќе наметне развој на глобални информациски системи, како посебен пазар за следење на протокот на стоки и добра дури и кога тие ќе го напуштат доменот на следење на поединечна компанија. Некои предвидувања покажуваат дека во оваа сфера ќе почнат да се развиваат и посебни берзи, каде што оние што бараат дистрибутивни услуги ќе имаат можност да дадат понуда на време и капацитетот на дистрибутивниот канал и да го следат патот на својата стока до посакуваната дестинација преку електронски услуги, без да мора сами да развиваат такви капацитети. Дали и колку брзо ќе се случи ова, никој не може со сигурност да каже.
Заклучок
Конечно, дигиталната трансформација и вештачката интелигенција сигурно, порано или подоцна, ќе влезат во секој деловен систем - и во компаниите и банките. Стравот од губење на работните места е неоправдан, но ќе има промени во систематизацијата и организацијата на работните места, а вработените сигурно ќе мора да се подложат на дополнително образование и учење нови вештини. Технологиите никогаш нема да ги заменат луѓето, туку луѓето (а со тоа и компаниите) кои знаат да ги користат современите информациски и комуникациски технологии и кои практично ги применуваат, ќе заменат цели тимови луѓе или ќе истиснат значаен дел од конкуренцијата од пазарот.
