Од предвидлива аналитика и генеративна вештачка интелигенција до роботика, компјутерска визија и автоматизација, овие технологии ги засилуваат синџирите на снабдување и ги менуваат практиките стари со децении.
Пишува: Бобан Младеновски, менаџер за транспорт во „Теско“
Патувањето на шише шампон или кутија млеко од фабричкиот под до полицата во супермаркетот се трансформира. Во магацините низ Европа веќе имаме флоти роботи кои ги спремаат нарачките, додека алгоритмите ги прегледуваат податоците за да ги предвидат трендовите за купување. Вештачката интелигенција (ВИ) брзо се претвори од популарен збор во пресвртница и клучен фактор во FMCG-индустријата, преобликувајќи ги и логистиката и искуството на потрошувачите. Од предвидлива аналитика и генеративна вештачка интелигенција до роботика, компјутерска визија и автоматизација, овие технологии ги засилуваат синџирите на снабдување и ги менуваат практиките стари со децении. Компании како што се „Унилевер“, „Теско“, „Окадо“ и „Карфур“ инвестираат многу во ВИ за да ги зголемат ефикасноста и агилноста.
Традиционалното предвидување на побарувачката се потпираше на еден вид архива и сезонски табели. Предикативната аналитика со ВИ сега ги интегрира минатите продажби, времето, социјалните медиуми и локалните настани за поголема точност. На пример, „Унилевер“ го намали отпадот за 40% по имплементирањето на прогнозирање на побарувачката водено од вештачка интелигенција во целото производство.
Генеративната вештачка интелигенција се појавува како „копилот“ на синџирот на снабдување. Студија на „Harvard business review“ забележа дека ВИ може да го намали времето за донесување одлуки од денови на минути, a „Мекенеси“ откри дека ВИ ги намалува административните задачи до 60%.
„Теско“ користи т.н. машинско учење за анализа на податоците од картичките за лојалност, прометот во продавницата и временските прогнози, овозможувајќи предвидувања на ниво на продавница, со што ги минимизираат залихите. Во споредба со традиционалното реактивно планирање, ВИ овозможува проактивен став: полиците се полнат пред да се појават скокови во побарувачката.
Највидливото влијание на ВИ е во магацините. Системот „Hive“ контролира и по стотици роботи кои се движат по мрежа за да спремаат нарачки. Нарачка од 50 артикли може да се заврши за пет минути - шест пати побрзо од луѓето. Компјутерската визија им овозможува на роботските раце прецизно да ракуваат со кршливи предмети како јајца, додека дигиталните симулации ги оптимизираат работните процеси во реално време.
„Карфур“, пак, воведува ВИ во продавниците со 500 камери и 70.000 електронски етикети на полиците, овозможувајќи следење на залихите во реално време и динамично одредување на цените. Наместо персоналот рачно да ги проверува полиците, системот веднаш ги означува недостатоците и ги ажурира цените со притискање копче.
„Окадо“ и „Карфур“ сега ги приспособуваат цените во реално време врз основа на условите на побарувачката и понудата. Дигиталните етикети на полиците на „Карфур“ овозможуваат моментално воведување на попусти или промоции. „Унилевер“ дури и тестираше замрзнувачи со ВИ кои ги приспособуваат цените на сладоледот при топло време, зголемувајќи ја продажбата до 30%.
Транспарентноста за потрошувачите преку ВИ
Потрошувачите, исто така, бараат транспарентност. Платформите за следење управувани од вештачка интелигенција им овозможуваат на купувачите да скенираат QR-кодови за да го видат потеклото на производот, задоволувајќи ги етичките норми и загриженоста за одржливост. Студиите покажуваат дека 73% од потрошувачите се подготвени дополнително да платат за транспарентни синџири на снабдување.
Според речиси сите мерки, синџирите на снабдување подобрени со ВИ ги надминуваат своите стари аналогни претходници. Зголемувањата на ефикасноста се очигледни во брзината и цената. Автоматизираните магацини како оние на „Окадо“ можат да обработуваат нарачки со заслепувачка брзина - повеќе нарачки во времето кога човечки екипаж би избрал една - намалувајќи ги трошоците за исполнување по единица. Пристапот на „Окадо“, исто така, ги намалува трошоците за отпад и чување залихи: со напредно предвидување и контрола во реално време, нивната стапка на отпадна храна е само дел од просекот во индустријата. Традиционалните синџири на снабдување честопати носеа вишок залихи „за секој случај“, врзувајќи го капиталот; вештачката интелигенција овозможува поедноставен тек „токму навреме“ што сè уште точно ја задоволува побарувачката. Студија за видливост на синџирот на снабдување покажа дека компаниите со висока транспарентност водена од податоци ги намалуваат оперативните трошоци за 10-15% преку подобра координација. Овие заштеди можат да се пренесат во цени или да се реинвестираат во услугата за корисници.
Агилноста и ВИ
Агилноста е друга област каде што се истакнуваат системите со вештачка интелигенција. Доколку топлотен бран неочекувано ја погоди Северна Европа, алатките за вештачка интелигенција на „Унилевер“ можат да детектираат скок во побарувачката за сладолед и да ги прераспределат залихите во рок од неколку часа - нешто што конвенционалниот систем веројатно би го сфатил дури откако полиците ќе се испразнат. Во иста насока, платформата за визија со вештачка интелигенција на „Карфур“ во продавниците може да детектира прекин на продажбата на полиците за еден час наместо за два дена според старите методи, практично елиминирајќи го повеќедневниот недостиг на залихи. Оваа агилност значи помалку изгубена продажба и позадоволни клиенти. Исто така, го прави целиот синџир поотпорен: ВИ може рано да ги идентификува проблемите со снабдувањето (како доцнење на испорака или забавување на фабриката) и да активира непредвидени набавки или алтернативни дистрибутивни правци.
Искуството на потрошувачите е подобро со ВИ
Од перспектива на купувачот, искуството на клиентот е значително подобрено. Во малопродажбата оптимизирана со ВИ, полиците се генерално полни, залихите се подобро приспособени на локалните вкусови, а продавниците или апликациите можат да го персонализираат вашето искуство - без разлика дали преку препорачани производи или побрзи опции за испорака. Моделот на „Окадо“ дури нуди и поширок асортиман: неговите автоматизирани магацини можат да складираат до 50.000 различни артикли, околу 78% повеќе производи од типичен супермаркет, давајќи им на клиентите поголем избор и погодност за нарачка на едно место.
Услугата е исто така побрза. Многу купувачи во Велика Британија забележаа дека онлајн-слотови за намирници се добиваат истиот ден или следниот ден, бидејќи алгоритмите ги оптимизираат патиштата за испорака и исполнувањето (што порано бараше резервација со денови однапред).
Колку е исплатлива инвестицијата во вештачката интелигенција?
Како да се поврзат сите овие придобивки? Првично, имплементацијата на вештачката интелигенција и роботиката бара големи инвестиции - скапа опрема, интеграција на системи и обука. Традиционалните методи, за споредба, имаат пониски почетни трошоци (луѓето и хартијата), но поголема континуирана неефикасност. Со текот на времето, системите управувани од вештачка интелигенција имаат тенденција да се исплатат сами од себе со намалување на оперативните трошоци. Автоматизираното собирање ги намалува трошоците за работна сила и грешките (роботите не прават паузи, ниту прават грешки при скенирање на бар-кодови). Подобрите прогнози значат помалку пари потрошени на вишок залихи или итна испорака во последен момент. Динамичното одредување на цените може да ги оптимизира маржите со тоа што нема да остава пари на маса за време на големи скокови на побарувачката (ниту да ги оддалечува клиентите со превисоки цени за време на ниска побарувачка). Европска фирма за испорака во последна милја заштеди 30 милиони фунти годишно со користење агенти за „виртуелен диспечер“ со вештачка интелигенција за да ги поедностави насочувањето и поддршката на возачите, откако инвестира само 2 милиони фунти во технологијата. Таквиот вид поврат на инвестицијата ги поттикнува дури и директорите на FMCG кои се свесни за трошоците да ја прифатат вештачката интелигенција. Спротивно на тоа, компаниите кои се држат до традиционалните практики може да се најдат во неповолна положба во поглед на трошоците, неспособни да се споредат со конкурентите кои се помогнати од вештачка интелигенција.
Светскиот економски форум проценува дека 25% од работните места може да бидат нарушени во рок од пет години. Иако се појавуваат нови улоги во роботиката, не сите работници можат лесно да транзитираат. Компании како „Унилевер“ истакнуваат дека планерите сега се фокусираат повеќе на стратегијата, додека вештачката интелигенција се справува со обработка на бројки. Сложените системи на вештачка интелигенција можат да откажат, предизвикувајќи сериозни нарушувања. Фирмите мора да одржуваат човечки надзор и резервни процеси за да обезбедат отпорност.
FMCG-индустријата еволуира од ригидни до модели водени од прогнози и интелигентни, одзивни мрежи. Пионерите во Велика Британија и ЕУ покажуваат што е можно: предвидлива побарувачка, автономни магацини, персонализирани понуди и транспарентно снабдување.
Вредноста на ВИ мора да им биде јасна на потрошувачите – со пониски цени, подобра услуга и доверлива транспарентност - додека компаниите управуваат со приватноста, праведноста и транзициите на работната сила.
Како што напредува технологијата, победници ќе бидат оние што ја спојуваат машинската интелигенција со човечката процена. Во наредната деценија, кутија житарки или кутија сладолед може да стигне до потрошувачите побрзо, посвежа и поетички набавена од кога било досега - благодарение на ВИ што тивко го оркестрира синџирот на снабдување зад сцената.
