Со почетокот на 2026 година FMCG-индустријата низ Велика Британија, Европската Унија и Балканскиот Регион работи во нова реалност: неизвесноста е постојана, а конкурентската предност сè повеќе зависи од тоа колку добро организациите ги комбинираат дисциплината на трошоците, отпорноста, дигиталните способности и одржливоста. Оваа година е година за структурни промени во транспортните мрежи, складирањето, снабдувањето и планирањето за да се остане сигурен под притисок. Дури и таму каде што инфлацијата се намалува, продолженото влијание на високите цени на енергијата, влезните трошоци и трошоците за работна сила продолжуваат да ги намалуваат маржите на логистиката.
Растечки трошоци и предизвици со работната сила
Впечатлив пример е растечката улога на патарините и регулаторните трошоци: во земји како Австрија и Унгарија патарините по километар се пријавени како повисоки од трошоците за гориво, што покажува дека компонентите на трошоците водени од усогласеноста стануваат исто толку важни како и движењата на цените на нафтата. Трошокот за испорака на пратки во Велика Британија на почетокот на 2026 година е околу 38,9% повисок отколку во 2018 година, големо зголемување кое е важно не само за е-трговија, туку и за достава на намирници до дома, исполнување на нарачки и модели за производи за широка потрошувачка директно до потрошувачите. Како резултат на тоа, многу компании сега го рангираат транспортот меѓу трите најголеми оперативни трошоци, додека пред една деценија беше многу пониско на листата.
Понатаму, европскиот пазар на патен товарен транспорт сè уште се соочува со јаз кај возачите на тешки товарни возила - анкетата на IRU откри дека околу 444.000 работни места за возачи на камиони се непополнети во Европа во 2025 година, или приближно 7% од вкупниот број регистрирани возачи. Овој недостиг влијае врз сè: трошоци (плати и задржување на работниците), сигурност на услугите, планирање на мрежата и способност за флексибилност на капацитетот во пик-периодите. Во Велика Британија компаниите известуваат дека недостигот на работна сила е централна пречка за пораст во 2026 година, а многумина се подготвуваат повторно да ги зголемат платите за да привлечат или да го задржат персоналот. Складирањето се соочува со слични предизвици, особено за физички тешки улоги и несоцијални смени. Оперативно, ова ја зголемува зависноста од прекувремена работа и агенциски персонал - и двете додаваат трошоци и ја намалуваат стабилноста.
Непосредната импликација е јасна, па во 2026 година за очекување е FMCG-индустријата да се насочува или да продолжи кон две стратегии:
Поголеми инвестиции во задржување и обука на работната сила и
Побрзо усвојување на автоматизација и алатки што ја намалуваат зависноста од работна сила.
Стратешката промена е во тоа што компаниите се помалку фокусирани на „единствениот најефикасен синџир“ и повеќе фокусирани на синџири кои можат да се флексибилни - користејќи планирање сценарија, алтернативни маршрути и диверзифицирани опции за снабдување. Отпорноста повеќе не се третира како трошок; се третира како осигурување.
Глобално, околу 90.000 камиони со нулта емисија беа продадени во првата половина од 2025 година - а околу 90% од нив беа во Кина
Вештачка интелигенција и дигитални решенија
Во 2026 година вештачката интелигенција веќе претставува „оперативен мозок“ на синџирите на снабдување - преминувајќи од експерименти во секојдневно извршување. Ова не значи целосно автономни мрежи; туку дека организациите сè повеќе се потпираат на вештачката интелигенција за поддршка на одлуки како што се:
• Предвидување на побарувачката,
• Позиционирање на резерви,
• Динамични маршрути
• Рано идентификување на сообраќајните метежи.
Клучен концепт е предвидливата логистика: наместо да ги следат доцнењата откако ќе се случат, системите предвидуваат прекини и препорачуваат акција пред да се откаже услугата. Доколку се појават ограничувања во сообраќајот, времето или мрежата, алатките овозможени со вештачка интелигенција можат да ги приспособат маршрутите, да го прераспределат капацитетот или да го ребалансираат позиционирањето на резервите. Тука влегуваат и дигиталните близнаци, виртуелни модели на мрежи и објекти што им овозможуваат на менаџерите да извршуваат сценарија „што ако“. Дигиталните близнаци помагаат да се одговорат практични прашања како што се: Што се случува ако клучното депо го изгуби капацитетот? Колку брзо може да се ребалансираат испораките? Кои SKU треба да се преместат поблиску до областите со зголемена побарувачка?
Во Велика Британија податоците од анкетите укажуваат на растечка подготвеност: околу 76% од компаниите што се дел од синџирот на снабдување ги сметаат системите управувани од вештачка интелигенција како соодветни за подобрување на управувањето со добавувачите и оперативните перформанси. Но, многу организации сè уште се борат со фрагментирани системи и слаб квалитет на податоците; наодите од анкетата сугерираат дека 41% од фирмите ги наведуваат слабостите во податоците и интеграцијата како главни блокатори за што подобра искористеност на вештачката интелигенција. Во 2026 година победници ќе бидат оние што ја третираат вештачката интелигенција како дел од кохерентна стратегија за податоци, а не како алатка што се поврзува со други.
2026 година не е едноставно година на „нови трендови“. Тоа е година кога синџирите на снабдување (FMCG) стануваат поинтелигентни, регионални, автоматизирани и декарбонизирани - бидејќи оперативната средина остава малку алтернативи.
Ниаршоринг, регионализација и автоматизација
Притисокот кон отпорност ги забрзува ниаршорингот и регионализацијата. Анкета од 2025 година покажа дека 56% од компаниите инвестирале во ниаршоринг, во споредба со 42% од претходната година - значителен скок што сигнализира структурна промена, а не привремена реакција. Политиката на ЕУ, исто така, ја поддржува оваа насока. Индустриските цели, како што е градењето на домашниот капацитет за стратешките сектори, го поттикнуваат размислувањето „производство поблиску до побарувачката“. Еден политички бенчмарк што често се споменува во оваа дебата е целта за задоволување на најмалку 40% од одредени потреби за чиста технологија преку домашно производство на ЕУ до 2030 година, што ги одразува пошироките европски амбиции за реиндустријализација.
За синџирите на снабдување со производи за широка потрошувачка, практичниот исход е:
• Повеќе добавувачи во Европа,
• Повеќе опции за секундарни набавки („Кина+1“ и стратегии со повеќе добавувачи),
• Зголемена употреба на Централна/Источна Европа и Балканот како производствени и логистички јазли. Балканот, особено, е позициониран како можност за ниаршоринг поради конкурентните трошоци за работна сила и близината до потрошувачките пазари на ЕУ. Дури и кога компаниите не го преместуваат целосното производство, тие сè повеќе ги префрлаат пакувањето, копроизводството или одбраните производни линии поблиску до крајните пазари.
Автоматизацијата на складиштата се движи кон мејнстрим усвојување. Европскиот пазар за автоматизација на складиштата е проценет на 6-7 милијарди евра (2024) и се предвидува дека ќе расте силно до 2030 година. Јасен пример е дистрибутерот на производи за широка потрошувачка HTG, кој имплементира роботски систем за складирање AutoStore. Пријавените резултати се:
• Типично исполнување за помалку од 2,5 часа,
• Можност за работа на системот 24/7 во врвните периоди,
• Користење 75% помалку простор отколку по традиционалниот рачен распоред - важно на пазарите со висока кирија.
Декарбонизацијата на возниот парк е една од највидливите транзиции во синџирот на снабдување во 2026 година. Во Велика Британија, напредокот на „Теско“ дава конкретен пример: го претстави своето 1.000-то електрично комбе за достава до дома кон крајот на 2025 година и цел му се околу 1.250 електрични комбиња за достава до пролетта 2026 година. Тоа не е симболично - ги менува економијата на возниот парк, моделите на одржување и перформансите на емисиите во урбаните средини. Политиката, исто така, го обликува усвојувањето. Во Велика Британија механизмите за финансирање поддржаа испитувања на електрични камиони, со пријавени грантови до 120.000 фунти по возило во некои контексти - значајно кога однапред трошоците за електрични камиони остануваат една од главните пречки за усвојување. Електрификацијата не е ограничена само на комбиња. „Амазон“, исто така, воведе електрични камиони од 37 тони во Велика Британија за дистрибуција помеѓу логистичките локации, сигнализирајќи дека електричните батерии се прошируваат надвор од сегментот на лесни комерцијални возила.
Сепак, транзицијата е нееднаква. Глобално, околу 90.000 камиони со нулта емисија беа продадени во првата половина од 2025 година - а околу 90% од нив беа во Кина, што покажува дека Европа сè уште има огромен простор за напредок и развој. Инфраструктурата, достапноста на возилата и капацитетот на мрежата остануваат ограничувања. Поради таа причина, многу оператори на логистика за FMCG користат транзициски решенија каде што целосната електрификација сè уште не е одржлива.
2026 година не е едноставно година на „нови трендови“. Тоа е година кога синџирите на снабдување (FMCG) стануваат поинтелигентни, регионални, автоматизирани и декарбонизирани - бидејќи оперативната средина остава малку алтернативи. Организациите што ќе успеат ќе бидат оние што ќе ја третираат логистиката не како заднинска функција, туку како стратешка способност: мерлива, приспособлива и изградена за неизвесност.
