Валикон: Квалитетот на животот под лупа

Најновиот извештај на агенцијата за маркетиншки истражувања „Валикон“ – „Valicon Consumer Insight“ за првиот квартал од 2026 година, открива длабок економски јаз во Адриа Регионот. Додека Словенија и Хрватска ги покажуваат првите знаци на економска стабилност, пазарите како Северна Македонија и Црна Гора се соочуваат со рекордно ниско ниво на финансиска стабилност.

Регионален јаз: Меѓу оптимизмот и кризата на доверба

Истражувањето го мери расположението на јавноста преку три клучни показатели: ниво на нормалност, финансиски статус и ниво на потрошувачка (слика 1).

• Враќање на оптимизмот

Словенија бележи силен позитивен тренд. Индексот на нормалност е зголемен за 9 поени на годишно ниво. Иако има благ квартален пад кај финансиската состојба и потрошувачката, годишната споредба укажува на стабилен пораст.

Хрватска доживува уште позабележително закрепнување. Индексот на нивото на нормалност е зголемено за 17 поени во споредба со минатата година, додека нивото на потрошувачка е зголемено за 15 поени. Кварталните податоци покажуваат општ нагорен тренд во сите категории.

• Знаци на стабилизација со доза на претпазливост

Србија покажува силни знаци на стабилизација со значителен квартален скок кај трите индекси (ниво на нормалност +18, финансиски статус +21 и ниво на потрошувачка +17). Сепак, и покрај овој пораст, сите индекси сè уште се во негатива.

Босна и Херцеговина – забележано е значително годишно закрепнување во сите области. Иако ова е позитивен сигнал, кварталниот скок е помалку изразен, што укажува на тоа дека довербата на потрошувачите се враќа постепено од многу ниска основа.

Косово покажува знаци на стабилизација, особено кај потрошувачката. Сепак, финансиската состојба останува нестабилна, а потрошувачите и понатаму се претпазливи.

• Рекордно ниска стабилност

Состојбата на овие два пазари е најкритична во целиот регион.

Северна Македонија: Финансискиот песимизам се продлабочува (индексот на финансискиот статус е -31), додека нивото на потрошувачка (-54) е најниско во целиот регион.

Црна Гора: Финансискиот статус (-36) и нивото на потрошувачка (-47) ги достигнаа најниските точки откако се спроведува истражувањето.

Главни причини за загриженост

Трошоците за живот и актуелните политички настани се главните причини за загриженост (слика 2).

• Инфлацијата останува грижа број 1 во целиот регион. Во Северна Македонија (77%) и во Косово (73%) речиси три четвртини од населението се сериозно загрижени за постојаниот пораст на трошоците за живот. Наспроти нив, Словенија е пазарот каде што граѓаните се најмалку загрижени – само половина од населението пријавило висок степен на загриженост.
• За актуелните домашни политички настани, највисоко ниво на загриженост е забележано во Србија, каде што половина од населението (50%) е многу загрижено. Најнизок процент на загриженост е забележан во Хрватска (28%). Значителни промени се случија во Косово, каде што загриженоста за политиката падна од 56% на крајот од минатата година на само 33% во првиот квартал од 2026 година. Северна Македонија е единствениот пазар каде што загриженоста постојано расте, достигнувајќи 42% во првиот квартал од 2026 година.

„Паметното купување“ како постојан животен стил

Штедењето се промени од привремена реакција во постојан животен стил за мнозинството граѓани во Адриа Регионот (слика 3).

Како резултат на овие трендови, се забележуваат и значајни промени во потрошувачкото однесување. Приближно 70% од испитаниците во Северна Македонија, Црна Гора и Косово сега пазарат почесто во дисконтни продавници. Со исклучок на Босна и Херцеговина (51%), пазарењето во дисконтни продавници го практикуваат над 60% од потрошувачите во Адриа Регионот. Оваа слика е силно присутна и на поразвиените пазари како Словенија и Хрватска (слика 4).

Способност за штедење. Словенија е единствениот пазар каде што значителен дел од населението (42%) го одржува своето ниво на заштеди. Во Северна Македонија (32%) и во Црна Гора (32%) го гледаме највисокиот удел на тие што веќе воопшто не можат да заштедат дополнителни средства. Косово се издвојува со најголем удел на граѓани кои ги зголемиле своите заштеди (18%), но истовремено во оваа земја има и висок удел на тие што престанале да штедат – над една петтина.

Опаѓање на квалитетот на животот по 2020 година

Мнозинството граѓани во регионот веруваат дека квалитетот на нивниот живот денес е полош отколку во периодот пред 2020 година. Ова чувство е најизразено во Северна Македонија (60%), Србија (55%) и БиХ (53%). Косово останува значаен исклучок, каде што 37% од испитаниците сметаат дека нивниот живот денес е подобар во споредба со периодот пред 2020 година (слика 5).

Целосниот извештај VALICON Consumer Insight Report Q1 2026, кој содржи детални анализи за сите пазари во Адриа Регионот, е достапен на овој линк. Со оглед на актуелните глобални нестабилности, извештајот нуди поширока перспектива за тоа дали кревката доверба на потрошувачите во регионот може да се одржи или надворешните притисоци повторно ќе ја забават најавената стабилизација.