Според анализата на Евростат за 2025 година, Северна Македонија има најнизок индекс на цените на храната и безалкохолните пијалаци меѓу 36 европски земји опфатени со истражувањето.
Со индекс од 74,8, при што просекот на Европската Унија е поставен на 100, земјава се наоѓа пред Турција и Романија на долниот дел од европската скала на цени. Анализата опфаќа 27 земји членки на ЕУ, Швајцарија, Исланд и Норвешка, како и шест земји кандидати за членство.
Тоа значи дека кошница со храна и безалкохолни пијалаци, која според просечните цени во Европската Унија чини 100 евра, во Северна Македонија би чинела околу 74,8 евра. Станува збор за илустрација на индексот, а не за цена на конкретна потрошувачка кошница.
Позицијата на Северна Македонија особено доаѓа до израз во регионалната споредба. Додека нивото на цените во земјава е приближно една четвртина пониско од европскиот просек, Србија се приближува до него, а Албанија, Грција и Хрватска го надминуваат.
Пресметано врз основа на овие индекси, храната и безалкохолните пијалаци во Северна Македонија имаат ценовно ниво приближно 23% пониско отколку во Србија, 28% пониско отколку во Албанија и 29% пониско отколку во Грција.
Овие проценти се однесуваат на вкупната статистичка категорија, додека цените на одделни производи може да отстапуваат од просекот.
Евростат посебно ја издвојува Северна Македонија меѓу земјите кандидати, бидејќи само таа и Турција имаат пониско ниво на цените на храната од сите земји членки на Европската Унија. Северна Македонија има и најниско ниво на цените на безалкохолните пијалаци меѓу сите анализирани земји.
Овошјето и јаткастите плодови речиси двојно поевтини од европскиот просек
Подеталните податоци покажуваат дека нискиот вкупен индекс се должи на особено ниските цени во неколку големи категории прехранбени производи.
Најголемото отстапување од европскиот просек е забележано кај овошјето и јаткастите плодови. Македонскиот индекс од 52,4 е речиси двојно понизок од просекот на ЕУ и претставува најниска вредност меѓу сите опфатени земји.
За споредба, Романија има индекс од 65,5, Босна и Херцеговина 71,2, Црна Гора 77,9, а Србија 95,9.
И во категоријата леб и житни производи, Северна Македонија има најниска забележана вредност меѓу сите анализирани земји. Индексот од 65,9 е понизок од оној во Романија (68,4) и Турција (71,4).
Оваа категорија опфаќа ориз, брашно, леб, пекарски производи и тестенини.
Зеленчукот поевтин отколку во сите земји членки на ЕУ
Кај рибата, македонскиот индекс изнесува 80,5, што е многу блиску до романскиот индекс од 81,1, па може да се зборува за речиси идентично ниво на цени.
Во категоријата зеленчук, Северна Македонија со индекс од 72,0 има пониски цени од сите земји членки на ЕУ, но сепак е поскапа од Турција, чиј индекс изнесува 51,7.
Состојбата е поинаква кај млекото, сирењето и јајцата, каде што индексот изнесува 89,6. Тој и понатаму е под европскиот просек, но разликата е значително помала отколку кај овошјето, лебот или зеленчукот.
Словачка има нешто понизок индекс од 88,0, но Северна Македонија и понатаму е поевтина од повеќе соседни пазари. Црна Гора има индекс од 95,0, Србија 107,1, Бугарија 126,2, Грција 129,9, а Албанија 135,6.
Маслата и мастите најблиску до европскиот просек
Најблиску до европскиот просек се маслата и мастите, со индекс од 95,0.
Ова покажува дека, иако Северна Македонија има најнизок вкупен индекс на цените на храната, таа не е најевтина во секоја поединечна категорија.
На пример, пониски индекси во оваа категорија имаат Шпанија (73,2), Италија (93,0) и Полска (94,3).
И месото, со индекс од 77,6, останува значително под европскиот просек, но не е меѓу најевтините во Европа. Пониски вредности се забележани во Турција, Словачка, Романија, Црна Гора, Бугарија и Унгарија.
Најевтини безалкохолни пијалаци, но алкохолот е на ниво на европскиот просек
Во категоријата безалкохолни пијалаци, Северна Македонија бележи индекс од 79,9, што е најниска вредност меѓу сите анализирани земји.
Оваа категорија опфаќа кафе, чај, какао, минерална вода, освежителни пијалаци и сокови.
Кај алкохолните пијалаци, пак, индексот изнесува 99,0, што е речиси идентично со европскиот просек.
Кај тутунските производи индексот изнесува само 38,1, што е значително под просекот на Европската Унија.
